Menu Close

Tag: Philosophy

සියලු දැනුම තමන්ට සාපේක්ෂ ද?

මෙන්න මේ ප්‍රශ්නෙ අපි පැහැදිලි කරගමු. අපිට අත්විඳින්න පුළුවන් සියල්ල තමන්ට සාපේක්ෂයි. මොකද අපි යම් දෙයක් අත්විඳිද්දි එය අත්විඳින්නෙ තමන් තුළින්මයි. යම් දැනුමක් රසක් වර්ණයක්…

සංස්කාර ධර්මයන් නැසෙන සුළු වීම අනිවාර්යය නැහැ

ඉයන් හැමිල්ටන් ග්‍රාන්ට් නම් ‘සමපේක්ෂී යථාර්ථවාදියා’ උගන්වන විශ්ව විද්‍යාලයේ දර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව වසා දැමීමට එහි පාලනාධිකාරිය තීරණය කර තිබේ. මෙම තීරණයට විරුද්ධව පොදු විරෝධයක් පැන නගිමින්…

සීත කාලයට පසුව වසන්තය පැමිණීමේ අනිවාර්යතාවයක් නැත

විලියම් ජේම්ස් නම් ඇමරිකානු දාර්ශනිකයා විසින් නව අදහසක් පොදුවේ පිළිගැනීමට ලක් වීම සඳහා ගමන් කළ යුතු අදියර තුනක් ඇති බව යෝජනා කරයි. පළමුවෙන් තිබෙන්නේ එය…

‘දැනුම’ සහ ‘විශ්වාසය’

මේ දෙක අතර මූලික වෙනස වන්නේ අපට ‘දැනුම’ සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමට හැකි වීමත් ‘විශ්වාසය’ සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමට නොහැකි වීමත් ය. ‘දැනුම’…

සමපේක්ෂී භෞතිකවාදයේ මූලික පියවර

  පහතින් තිබෙන්නේ පසුගිය ඉරිදා – එනම් ජුනි 7 වෙනිදා – පැවති ඔනල්යින් මෙයසූ සැසියට සම්බන්ධ දේශන සටහනයි. ‘බටහිර ඉවුරේ දර්ශනය’ යූටියුබ් නාලිකාවෙන් නැරඹිය හැකි…

මරණයෙන් පසු සිදු වන දේ ගැන නූතන දර්ශනයේ ස්ථාවරය

  පහතින් තිබෙන්නේ පසුගිය ඉරිදා, එනම් මැයි මස 31 වන දා පැවති ‘ඔන්ලයින් මෙයසූ සැසියට’ සම්බන්ධ දේශන සටහනයි. එයට සම්බන්ධ වන අයට මෙන්ම යූටියුබ් මගින්…

ස්වාමිත්වය ගැන

පශ්චාත්ව්‍යුහවාදී සම්ප්‍රදායේ ආධිපත්‍යය තිබෙනා සමයේ ‘ස්වාමිත්වය’ පිළිබඳව අදහස සලකනු ලැබුවේ ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු දුෂ්ඨත්වයක්‌ ලෙසයි. නිදර්ශනයක් ලෙස ලැකේනියානු න්‍යායේ එන ස්වාමියාගේ කතිකාව පිළිබඳව අදහසට අනුව…

ඉතිහාසයෙන් ඉගෙන ගැනීම

සාමාන්‍යයෙන්, බටහිර රටක දී, කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු’ වැනි කෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් වන විට එය කියවන්නේ මේ ආකාරයේ පිරිසක් කියා අදහසක් තිබේ. මේ අතරින්…

දර්ශනය සහ ක්‍රිස්තියානි ආගම අතර සම්බන්ධය (සහ ‘අපේ’ බුදු දහම)

දර්ශනයේ ඉතිහාසය සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමේ ඉතිහාසය අතර, එක නිශ්චිත කාල සීමාවකදී, සමපාත වීමක් ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැක. දර්ශනය ආරම්භ වන්නේ ක්‍රිස්තියානි ආගම බිහි වීමට…

සහසම්බන්ධතාවාදී මගේ ලෝකය

  ‘මුළුමහත් පැවැත්මම පාලනය වන්නේ රැඩිකල් සහ උත්තරීතර අහඹුබවකිනි – එයට ඉහළින් සිටිය හැකි වෙනත් කිසිදු දෙවියන් වහන්සේ කෙනෙක් නැත, ධර්මතාවක් නැත, නිවනක් නැත’ –…

ජාතියකට ආවේණික ‘චින්තනය’ පිළිබඳව අදහස බටහිර නූතනත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ ඇයි?

  අප සටන් කරන මූලධර්ම මෙරට තරුණ පරපුරට ආකර්ෂණය නොවීම සම්බන්ධයෙන් අප හිතවත් සුමනසිරි ලියනගේ සිය කණස්සල්ල පළ කරමින් ෆේස්බුක් සටහනක් දමා තිබුණි. සුමනසිරි ට…

දාර්ශනික නූතනත්වයේ තීරණ දෙක

බොරැල්ල මංසන්ධියේ බේස්ලයින් පාරට මීටර පනහක් පමණ ඇතුලට වන්න ඇති කෙටි මාවතක, රාත්‍රී අඳුර වැටීගෙන එන සන්ධ්‍යාවක, කුඩා පිරිසක් ගොඩනැගිල්ලක එළිමහනේ රැස් වී සිටියි. ඔවුන්…

නලින් ද සිල්වා ගේ සාවඥ සිනහව

  පහතින් පළ වන්නේ නලින් ද සිල්වා විසින් 80 දශකයේ ආරම්භයේ දී ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතට මාක්ස්වාදය විවේචනය කරමින් ලියූ ලිපි මාලාවක දෙවැනි ලිපියයි (පළමු ලිපිය මෙතැනින්).…

මාක්ස්වාදයට එරෙහි නලින් ද සිල්වා ගේ සමාරම්භක විවේචනය

පහතින් තිබෙන්නේ 80 දශකයේ ආරම්භයේ දී නලින් ද සිල්වා විසින් ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතට ලියන ලද ‘මාක්ස්වාදය විද්‍යාත්මක ද?’ යන ප්‍රකට ලිපි මාලාවේ පළමු ලිපියයි. කොටස් තුනකින්…

මෙයසූ ගේ ප්‍රාග්ඥාතීත්වය පිළිබඳව තර්කයට එරෙහි ප්‍රති-තර්ක දෙක සහ එය ලාංකික සන්දර්භයක කියවීම

පහතින් තිබෙන්නේ කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු – අහඹුබවේ අනිවාර්යතාවය පිළිබඳ රචනයක්’ කෘතියේ එන ප්‍රාග්ඥාතීත්වය පිළිබඳව තර්කය සම්බන්ධ සරල සිංහල හැඳින්වීමකි. මෙය සකස් වූයේ සෑම…

හේතුව සහ ඵලය: හියුම් සහ කාන්ට්

පහත දැක්වෙන්නේ මැන්ෆ්‍රඩ් කූන් (Manfred Kuehn) විසින් රචිත ” Kant : A Biography” නම් චරිතාපදානයෙන් උපුටා  ගන්නා ලද කොටසක පරිවර්තනයයි. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ඉම්මෑනුඑල් කාන්ට්…

මෙයසූ අධ්‍යයන සටහන් I

  කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු’ කෘතිය සාමූහිකව කියවීම සඳහා සංවිධානය කළ පළමු අන්තර්ජාල සැසිය වෙනුවෙන් සකස් කළ අධ්‍යයන සටහන පහතින් දැක්වේ. මෙය කියවීමේදී එම…

නිරෝධායනය ගැන හෛඩගරියානු කියැවීමක්

  නිවැස්වලට ම වී සිටීම ‘අනිවාර්යතාවයක්’ බවට පත් වී ඇති මොහොතක අප අත්දකිමින් සිටින්නේ මින් කවරදාකවත් නොලැබූ – බොහෝ විට – අපහසු අත්දැකීමකි. ඉදිරි දින…

නිරෝධායනය වෙත, නිරෝධායනයේ සිට: රූසෝ, රොබින්සන් කෲසෝ සහ ‘මම’

කැතරින් මැලැබූ ගේ අදහස් සම්බන්ධයෙන් අප ආරම්භ කළ සංවාදයට තාවකාලික විරාමයක් ගැනීමට නව වෛරසයක ප්ලාස්ටිකත්වය විසින් බල කර තිබේ. එම ලිපි මාලාව මගින් – උත්ප්‍රාසජනක…

නූතන දර්ශනයේ ප්ලාස්ටිකත්වය සම්බන්ධයෙන් මැලැබූ

    අප ප්ලාස්ටිකත්වය පිළිබඳව මැලැබූ ගේ අදහසේ දාර්ශනික මූලයන් පරීක්ෂා කර බැලීමට දැන් යොමු විය යුතුය. හේගල් අනුව යමින්, මැලැබූ පෙන්වා දෙන්නේ කාන්ටියානු දර්ශනය…

මැලැබූ ගේ ප්ලාස්ටිකත්වය

මේ තිබෙන්නේ කැතරින් මැලැබූ (Catherine Malabou) පිළිබඳව ලියවෙන කෙටි ලිපි මාලාවක පළමු සටහනයි. එහි ඉලක්කය වන්නේ නුදුරු දිනෙක සංවිධානය කිරීමට උත්සාහ කරන වැඩමුළුවකදී කියවීමට නියමිත…

කැතරින් මැලැබූ ගැන කතා කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය පෙරවදනක්  

කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ දර්ශනය කේන්ද්‍ර කරගෙන අප විසින් ගොඩ නැගීමට උත්සාහ කරනා සංවාදයේ කොටසක් ලෙස ඔහුගේ අදහස් සම්බන්ධයෙන් එල්ල වූ විවේචන කීපයක් සලකා බැලීම බෙහෙවින්…

ගීතයේ ප්‍රාගානුභුති විමසීමට ප්‍රයත්නයක්

සර්ව වෛශික සන්ධර්භයන්හිම වඩාත් සිත් ඇද ගන්නා සුළු ප්‍රෙහෙළිකාවක් වූ, සෞන්දර්ය පිළිබඳ අර්ථකතනය නිරන්තර විවේචනයට ගොදුරු වන්නක් වූවද, සෞන්දර්ය ආශ්වාදයෙහිලා සමස්ත මානව වර්ගයාම රුචිකත්වයක් දක්වති.…

මෙයසූ ට අනුව කිසිම ආගමික අවසානයක් නියත නැහැ

මෙය 2020 පෙබරවාරි 23 ඉරිදා ‘රාවය’ පුවත් පතේ පළ වූ සම්මුක සාකච්ඡාවක සංස්කරණය නොකළ පිටපතකි. නව ප‍්‍රංශ දාර්ශනිකයකු වන කොන්ටෙන් මෙයසුගේ කුළුදුල් කෘතිය ” පරිමිතත්වයෙන්…

විත්තිවාචකය

උන්මත්තකයන්ගේ උමතුබව දාර්ශනිකයන් වීම සදහා ප්‍රමාණවත් නොවන බව, එනම් දාර්ශනිකයකු වීමට අවශ්‍ය උමතුභාවය, සාමාන්‍ය උන්මත්තකයකුගෙ උමතු බව පරදවා යන බව මට වැටහී බොහෝ කලක් ගොස්…

වාර්ගික-ආගමික දේශපාලනය සහ දර්ශනය අතර සම්බන්ධය

  පහතින් තිබෙන්නේ කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු – අහඹුබවේ අනිවාර්යතාවය පිළිබඳව රචනයක්’ කෘතිය සඳහා එහි සිංහල පරිවර්තක විසින් ලියන ලද හැඳින්වීමේ කොටසකි. නූතන දර්ශනයේ…

‘මොනාලිසා’ – කාන්ටියානු කියවීමක්

  ප්ලේටෝගේ සිට කාන්ට් දක්වා කාලය තුළ සෞන්දර්ය පිළිබඳ විවිධ විග‍්‍රහයන් – අවම වශයෙන් වුවත් – දැකිය හැකි ය. ප්ලේටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, මධ්‍යතන යුගය, පුනරුදය, බුද්ධි…

දැනුමේ දේශපාලනය

1980 දශකයේ පටන් ක්‍රමිකව ආරම්භ වූ සහ මේ වනවිට පරිසමාප්තියට පත් වී තිබෙනවා කියා කිව හැකි විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයේ පරිහානියේ එක් කුඩා යහපත් ප්‍රතිඵලයක් වූයේ…