Menu Close

Tag: Philosophy

ස්නෝඩන් ගැන ජිජැක්

පහතින් තිබෙන්නේ ස්ලැවෝයි ජිජැක් ගේ “Edward Snowden, Chelsea Manning and Julian Assange: our new heroes” නම් රචනයක මූලික සාරාංශය සිංහලෙන් සටහන් කිරීමට ගත් උත්සාහයකි. මෙයට…

මෙයසූගේ ප්‍රශ්නය

මෙයසූ පිළිතුරක් ගොණු කිරීමට උත්සාහ කරන මූලික ප්‍රශ්නය පහතින් දැක්වේ. පොත පරිවර්තනය කිරීමෙන් පසුව මෙයසූ ගේ ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙය බව හෝ අපට කියන්නට කෙතරම් අපහසු…

සිනමාවේ දේශපාලනය

මේ තිබෙන්නේ පෘතුගීසි සිනමාකරු පෙඩ්රෝ කොස්ටා ගේ සිනමාව සම්බන්ධයෙන් ජාක් රොන්සියර් ගේ රචනයක ඉක්මන් සිංහල සාරාංශයකි (මුල් රචනයේ සබැඳිය) මෙය උපුටා ගන්නේ නම් මෙහි තිබෙන්නේ…

හෛඩගරියානු මඟහැරිම වෙනුවට මෙයසියානු අභිමුඛ වීම‍

හෛඩගර් මනෝභාවය (State-of-mind) ලෙස නම් කරන්නේ අපට අප ජීවත් වන ලෝකය නිරාවරණය වීමයි. තවත් ආකාරයකට කියන්නේ නම් අප ජීවත් වන ලෝකය යථාර්ථයක් ලෙස අපට අභිමුඛ…

දර්ශනයේ සහ දේශපාලනයේ ආවේදනා

දාර්ශනිකව සිතීමේ ආරම්භය ලෙස ප්ලේටෝ ප්‍රකට ලෙස නම් කළේ අරුමයයි (wonder). නිදර්ශනයක් ලෙස කෙනෙක් ජීවිතේ පළමු වරට බාක්ලී ගේ දර්ශනය කියවනවා කියා සිතන්න. අපගෙන් පරිබාහිරව…

දර්ශනය කරනවා යනු කුමක්ද?

ජාතික චින්තනවාදයේ – මේ සඳහා නලින් ද සිල්වා ගේ වචනය වන්නේ ‘නිර්මාණාත්මක සාපේක්ෂතාවාදය’ යන්නයි, මා පුද්ගලිකව ප්‍රිය කරන හැඳින්වීම වන්නේ ‘මගේ ලෝකවාදය’ යන්නයි – දාර්ශනික…

දාර්ශනික පරිමිතවාදය ගැන

නිරාගමිකයන් විසි රැකිය යුතු ශික්ෂා පද කියා ජාතියක් ද නැත. සැබෑ නිරාගමිකයින් විසින් අත්කර ගත යුතු ආගමික විමුක්ති කියා ජාතියක් ද නැත. නිරාගමික දස සිල්…

කරුණුත්වයේ මූලධර්මයට එරෙහිව එල්ල විය හැකි විවේචනයක්

  පහතින් පළ වන්නේ පසුගිය ඉරිදා – ජූලි මස 19 දා – පැවති මෙයසූ සංවාදය සඳහා සකස් කළ සංවාද සටහනයි. සුපුරුදු පරිදි මෙයට අදාළ සංවාදයට…

දෙයෙහි-එහිම-ස්වරූපයක පැවැත්ම පිළිබඳව සාධනය

අලුත් අදහසක් ඉදිරිපත් කිරීමේ දී ඕනෑම කෙනෙක් මුහුණ දෙන අභියෝගයක් වන්නේ එම අදහස පවත්නා අදහස් ඇසුරින් තේරුම් ගන්නට අප උත්සාහ කිරීමයි. මෙය වරදක් හෝ දෝෂයක්…

සියලු දැනුම තමන්ට සාපේක්ෂ ද?

මෙන්න මේ ප්‍රශ්නෙ අපි පැහැදිලි කරගමු. අපිට අත්විඳින්න පුළුවන් සියල්ල තමන්ට සාපේක්ෂයි. මොකද අපි යම් දෙයක් අත්විඳිද්දි එය අත්විඳින්නෙ තමන් තුළින්මයි. යම් දැනුමක් රසක් වර්ණයක්…

සංස්කාර ධර්මයන් නැසෙන සුළු වීම අනිවාර්යය නැහැ

ඉයන් හැමිල්ටන් ග්‍රාන්ට් නම් ‘සමපේක්ෂී යථාර්ථවාදියා’ උගන්වන විශ්ව විද්‍යාලයේ දර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව වසා දැමීමට එහි පාලනාධිකාරිය තීරණය කර තිබේ. මෙම තීරණයට විරුද්ධව පොදු විරෝධයක් පැන නගිමින්…

සීත කාලයට පසුව වසන්තය පැමිණීමේ අනිවාර්යතාවයක් නැත

විලියම් ජේම්ස් නම් ඇමරිකානු දාර්ශනිකයා විසින් නව අදහසක් පොදුවේ පිළිගැනීමට ලක් වීම සඳහා ගමන් කළ යුතු අදියර තුනක් ඇති බව යෝජනා කරයි. පළමුවෙන් තිබෙන්නේ එය…

‘දැනුම’ සහ ‘විශ්වාසය’

මේ දෙක අතර මූලික වෙනස වන්නේ අපට ‘දැනුම’ සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමට හැකි වීමත් ‘විශ්වාසය’ සම්බන්ධයෙන් එකඟතාවයක් ඇති කර ගැනීමට නොහැකි වීමත් ය. ‘දැනුම’…

සමපේක්ෂී භෞතිකවාදයේ මූලික පියවර

  පහතින් තිබෙන්නේ පසුගිය ඉරිදා – එනම් ජුනි 7 වෙනිදා – පැවති ඔනල්යින් මෙයසූ සැසියට සම්බන්ධ දේශන සටහනයි. ‘බටහිර ඉවුරේ දර්ශනය’ යූටියුබ් නාලිකාවෙන් නැරඹිය හැකි…

මරණයෙන් පසු සිදු වන දේ ගැන නූතන දර්ශනයේ ස්ථාවරය

  පහතින් තිබෙන්නේ පසුගිය ඉරිදා, එනම් මැයි මස 31 වන දා පැවති ‘ඔන්ලයින් මෙයසූ සැසියට’ සම්බන්ධ දේශන සටහනයි. එයට සම්බන්ධ වන අයට මෙන්ම යූටියුබ් මගින්…

ස්වාමිත්වය ගැන

පශ්චාත්ව්‍යුහවාදී සම්ප්‍රදායේ ආධිපත්‍යය තිබෙනා සමයේ ‘ස්වාමිත්වය’ පිළිබඳව අදහස සලකනු ලැබුවේ ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු දුෂ්ඨත්වයක්‌ ලෙසයි. නිදර්ශනයක් ලෙස ලැකේනියානු න්‍යායේ එන ස්වාමියාගේ කතිකාව පිළිබඳව අදහසට අනුව…

ඉතිහාසයෙන් ඉගෙන ගැනීම

සාමාන්‍යයෙන්, බටහිර රටක දී, කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු’ වැනි කෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් වන විට එය කියවන්නේ මේ ආකාරයේ පිරිසක් කියා අදහසක් තිබේ. මේ අතරින්…

දර්ශනය සහ ක්‍රිස්තියානි ආගම අතර සම්බන්ධය (සහ ‘අපේ’ බුදු දහම)

දර්ශනයේ ඉතිහාසය සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමේ ඉතිහාසය අතර, එක නිශ්චිත කාල සීමාවකදී, සමපාත වීමක් ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැක. දර්ශනය ආරම්භ වන්නේ ක්‍රිස්තියානි ආගම බිහි වීමට…

සහසම්බන්ධතාවාදී මගේ ලෝකය

  ‘මුළුමහත් පැවැත්මම පාලනය වන්නේ රැඩිකල් සහ උත්තරීතර අහඹුබවකිනි – එයට ඉහළින් සිටිය හැකි වෙනත් කිසිදු දෙවියන් වහන්සේ කෙනෙක් නැත, ධර්මතාවක් නැත, නිවනක් නැත’ –…

ජාතියකට ආවේණික ‘චින්තනය’ පිළිබඳව අදහස බටහිර නූතනත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ ඇයි?

  අප සටන් කරන මූලධර්ම මෙරට තරුණ පරපුරට ආකර්ෂණය නොවීම සම්බන්ධයෙන් අප හිතවත් සුමනසිරි ලියනගේ සිය කණස්සල්ල පළ කරමින් ෆේස්බුක් සටහනක් දමා තිබුණි. සුමනසිරි ට…

දාර්ශනික නූතනත්වයේ තීරණ දෙක

බොරැල්ල මංසන්ධියේ බේස්ලයින් පාරට මීටර පනහක් පමණ ඇතුලට වන්න ඇති කෙටි මාවතක, රාත්‍රී අඳුර වැටීගෙන එන සන්ධ්‍යාවක, කුඩා පිරිසක් ගොඩනැගිල්ලක එළිමහනේ රැස් වී සිටියි. ඔවුන්…

නලින් ද සිල්වා ගේ සාවඥ සිනහව

  පහතින් පළ වන්නේ නලින් ද සිල්වා විසින් 80 දශකයේ ආරම්භයේ දී ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතට මාක්ස්වාදය විවේචනය කරමින් ලියූ ලිපි මාලාවක දෙවැනි ලිපියයි (පළමු ලිපිය මෙතැනින්).…

මාක්ස්වාදයට එරෙහි නලින් ද සිල්වා ගේ සමාරම්භක විවේචනය

පහතින් තිබෙන්නේ 80 දශකයේ ආරම්භයේ දී නලින් ද සිල්වා විසින් ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතට ලියන ලද ‘මාක්ස්වාදය විද්‍යාත්මක ද?’ යන ප්‍රකට ලිපි මාලාවේ පළමු ලිපියයි. කොටස් තුනකින්…

මෙයසූ ගේ ප්‍රාග්ඥාතීත්වය පිළිබඳව තර්කයට එරෙහි ප්‍රති-තර්ක දෙක සහ එය ලාංකික සන්දර්භයක කියවීම

පහතින් තිබෙන්නේ කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු – අහඹුබවේ අනිවාර්යතාවය පිළිබඳ රචනයක්’ කෘතියේ එන ප්‍රාග්ඥාතීත්වය පිළිබඳව තර්කය සම්බන්ධ සරල සිංහල හැඳින්වීමකි. මෙය සකස් වූයේ සෑම…

හේතුව සහ ඵලය: හියුම් සහ කාන්ට්

පහත දැක්වෙන්නේ මැන්ෆ්‍රඩ් කූන් (Manfred Kuehn) විසින් රචිත ” Kant : A Biography” නම් චරිතාපදානයෙන් උපුටා  ගන්නා ලද කොටසක පරිවර්තනයයි. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ඉම්මෑනුඑල් කාන්ට්…

මෙයසූ අධ්‍යයන සටහන් I

  කොන්ටෙන් මෙයසූ ගේ ‘පරිමිතත්වයෙන් පසු’ කෘතිය සාමූහිකව කියවීම සඳහා සංවිධානය කළ පළමු අන්තර්ජාල සැසිය වෙනුවෙන් සකස් කළ අධ්‍යයන සටහන පහතින් දැක්වේ. මෙය කියවීමේදී එම…

නිරෝධායනය ගැන හෛඩගරියානු කියැවීමක්

  නිවැස්වලට ම වී සිටීම ‘අනිවාර්යතාවයක්’ බවට පත් වී ඇති මොහොතක අප අත්දකිමින් සිටින්නේ මින් කවරදාකවත් නොලැබූ – බොහෝ විට – අපහසු අත්දැකීමකි. ඉදිරි දින…

නිරෝධායනය වෙත, නිරෝධායනයේ සිට: රූසෝ, රොබින්සන් කෲසෝ සහ ‘මම’

කැතරින් මැලැබූ ගේ අදහස් සම්බන්ධයෙන් අප ආරම්භ කළ සංවාදයට තාවකාලික විරාමයක් ගැනීමට නව වෛරසයක ප්ලාස්ටිකත්වය විසින් බල කර තිබේ. එම ලිපි මාලාව මගින් – උත්ප්‍රාසජනක…